SOYBAĞI DAVASI ve SOYBAĞININ REDDİ DAVASI

Soybağı Davası Nedir?

Soy bağı denilince, pek çok ülkede olduğu gibi Türkiye' de ve Türk kanunlarında da ''soy'' kavramı ile kast edilen; ''baba soyundan gelen bağ''dır. Kuşkusuz, dünyaya gelen bir çocuğun ana ve baba ile kurduğu soybağı biçimleri birbirinden farklıdır.  Zira, ana ile olan soy bağı zaten doğum ile kurulmaktadır. Ancak, baba ile soybağının kurulması bazı durumlarda hukuki bir işlem tesis edilmesini gerektirebilmektedir. Şu halde; soybağı davasının amacı çocuk ile baba arasındaki hukuki ilişkinin aşağıda izah edileceği gibi ''hakimin hükmü ile '' kurulmasıdır. Bu davayı, anne veya çocuk,  babaya karşı açabilmektedir. Bu davanın amacı çocuk ile baba arasından soybağının kurulması ve babalık karinesinin ortaya çıkarılmak istenmesidir. 

Baba ve Çocuk Arasında Soybağı Kurulma Biçimleri

- Türk Hukukuna göre soybağı 3 şekilde kurulabilir. Bu durum Türk Medeni Kanunun 282. maddesine göre; 

1- Anne ile evlenmede kurulan soybağı

Bir çocuğun evlilik içinde doğması yahut çocuğun evliliğin bitiminden itibaren 300 gün içinde (iddet süresi)) doğması babalık karinesinin kurulması için yeterlidir. Evlilik içerisinde doğan çocuk ile baba arasında doğrudan  soybağı kurulmuş olur. Evliliğin bitiminden itibaren 300 günlük öngörülen süre azami hamilelik süresine bağlı olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla evlilik bitmiş olsa bile bitiş tarihinden itibaren 300 gün sonra doğan çocuk üzerinde soybağı kurulur.

2- Tanıma yolu ile kurulan soybağı

Ayrıca, Tanıma yolu evlilik birliği içerisinde doğan çocuklara karşı değil aksine evlilik dışı doğan çocuklar üzerinde kurulmak istenilen soybağı yoludur.  Bunun için; Tanıma yolu ile soybağının kurulabilmesi için kanunda öngörülen şekil şartlarına uyulması gerekir. Tanıma hukuka uygun yapıldığında geçmişe dönük çocuk ile baba arasında soybağı kurulur. 

3- Hakimin hükmü ile kurulan soybağı

- Anne ile çocuğun ayrı ayrı olarak yahut birlikte babaya karşı açacakları davada hakimin hükmü ile de soybağı kurulabilmektedir.

- Soybağı davası ile baba ile çocuk arasında bağın kurulduğu gibi, bu durumda eğer mevcutta ''baba'' kabul edilen birinin varlığının da, artık baba olmadığının tespiti gerekmektedir. Dolayısı ile mevcut baba ile olan babalık karinesinin ortadan kaldırılması için ''soybağının reddi'' davası gündeme gelecektir. 

SOYBAĞININ REDDİ DAVASI

- Soybağının reddi davası baba ile çocuk arasında mevcut olan soy ilişkisini ortadan kaldırmaya yönelik yenilik doğurucu bir davadır. 

SOYBAĞININ REDDİ DAVASINI KİMLER AÇABİLİR?

Kanun koyucu soybağının reddi davası ile kocanın menfaatlerini gözetmeyi ve çocuğun çıkarlarını korumayı amaçlamıştır. Bu nedenle dava hakkı öncelikle koca ve çocuğa tanınmıştır. Çocuk, kocanın dava hakkından bağımsız olarak soybağının reddi davası açma hakkına sahiptir. Kocanın açık veya örtülü olarak çocuğu benimsemesi çocuğun dava hakkını etkilemez. Bununla birlikte çocuğa tanınan bu hak salt çocuğa tanınmıştır ve onun ölümüyle birlikte sona erer, altsoyuna geçmez. Ergin olmayan çocuk için bu dava kayyım tarafından açılabilir. Yargıtay’ ın görüşü, çocuğun ayırt etme gücünden yoksun olup olmamasına bakılmaksızın davanın kayyım tarafından açılabileceği yönündedir.

Bunun dışında, çocukla birlikte mirasçı olan birinci zümre mirasçıları ile çocuk sebebiyle miras hakkını kaybeden ikinci zümre başlarına soybağının reddi davası açma hakkı verilmiştir. Bu kişiler, ancak kocanın dava açma süresi geçmeden ölmesi, gaipliğine karar verilmesi veya sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hallerinde dava açabileceklerdir.

Son olarak, Yeni Medeni Kanunla dava açabilecekler arasına “baba olduğunu iddia eden kişi” de eklenmiştir. T.M.K. 291/f.1.' a göre baba olduğunu iddia eden kişinin soybağının reddi davası açabilmesi; kocanın dava açma süresi geçmeden önce ölmesi, gaipliğine karar verilmesi yahut sürekli ayırt etme gücünü yitirmesi halinde mümkündür.

Türk Medeni Kanunu’ nda anaya soybağının reddi davası açma hakkı tanınmamıştır. Ayrıca ana ile çocuk arasındaki menfaat ilişkisi gereğince ananın ergin olmayan çocuğa kayyım olarak atanması da mümkün değildir. 

SOYBAĞININ REDDİ DAVASI KİME KARŞI AÇILMALIDIR?

Kocanın açacağı soybağının reddi davasında davalı ana ve çocuktur. Bu davada ana ile çocuk arasında zorunlu dava arkadaşlığı vardır; dolayısıyla sadece ana ya da çocuğa karşı açılan davanın reddi gereklidir. Ancak, ana veya çocuktan birinin ölmüş olması halinde dava sağ kalan eşe karşı; her ikisi de ölmüşse mirasçılarına karşı açılmalıdır. Yargıtay ananın ölmüş olması durumunda sadece çocuğa karşı dava açılmasını yeterli görmemekte, husumetin ölü olan ananın mirasçılarına da yöneltilmesini aramaktadır.  ( Yargıtay 2. HD. 25.02.2008 2007/1672 Es. 2008/2171 K. )

Çocuğun veya onun adına kayyımın açacağı ret davasında, ana ve koca davalı olarak gösterilir. Bu durumda ana ve koca arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunur.

Ret davası, kocanın alt soyu, ana veya babası tarafından açılacaksa ana ve çocuğun; baba olduğunu iddia eden kişi tarafından açılacaksa ana, çocuk ve kocanın davalı olarak gösterilmesi gerekir.

Koca veya diğer ilgililer tarafından çocuğa ve anaya karşı soybağının reddi davası açıldığı takdirde vesayet makamı çocuğu davada temsil ettirmek üzere bir kayyım atamalıdır.

SOYBAĞININ REDDİ DAVASINDA SÜRE

 Medeni Kanun madde 289 ve m.291'E göre;

Koca; davayı, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır.,

Çocuk ise; ergin olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde dava açmak zorundadır.

DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİN...