AİLE KONUTU ŞERHİNE İLİŞKİN DAVALAR

Aile konutu şerhi uygulaması, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile hukuk sistemimize girmiştir. Aile birliğinin devamında yahut sona ermesi durumunda aile fertlerinin haklarını koruma altında tutabilmek amaçlanmıştır. Aile konutu şerhi alınabilmesi için, mutlaka ilgili konuta malik olmak gerekmemektedir. Kiracı olarak ikamet edilen konut için de bu şerhin tesis edilmesi mümkündür. Bu korumanın ana teması, eşlerin aile konutu üzerindeki tasarruf yetkilerinin sınırlanmasına ilişkin olup kapsamı;

- Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.

- Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir.

- Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir.

- Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur şeklindedir. 

Aile konutu şerhi ile malik olan eş, malik olmayan diğer eşin rızası olmadan;

  Taşınmaz üzerinde ipotek tesis edemez,

  Taşınmazı satamaz,

  Kiralayamaz ve benzeri işlemleri yapamaz.

Bir taşınmaza aile konutu şerhi koyulabilmesi için;

  Aile konutu şerhi talebinde bulunan kişi ile mülkiyet hakkına sahip olan kişi resmi şekilde evli bulunmalı,

  Taşınmaz tapu kütüğüne kayıtlı olmalı,

  Taşınmaz aile konutu olarak özgülenmiş olmalıdır.

Önemli olan bir diğer husus, sınırlandırılmış olan bu yetkinin esasen eşlerin, aile konutu şerhi bulunan konuta dair birlikte tasarruf etmelerine olanak sağlamaktadır. Dolayısı ile burada AÇIK RIZA hususu devreye girmektedir. Zira, sınırlandırılmış olan tüm tasarruf yetkileri diğer eşin rızasının olması halinde, olağan tasarruf yetkisi biçiminde kullanılabilecektir. 

Aile konutu hususu elbette ağırlıklı olarak boşanma davalarında ve mal rejimi davalarında gündeme gelmektedir. Bu gibi davalarda eşlerin birlikte yaşadıkları konutun, aile konutu vasfına haiz olması için mutlaka şerh tesis edilmiş olması zorunlu değildir. Zira, ilgili konutun aile konutu vasfına sahip olduğunun ispatlanması durumunda, mahkemelerce bilahare şerh edilmiş olma şartı aranmayacaktır. Dolayısı ile buradaki şerh süreç içerisinde aile konutunun başına, diğer eşin haberi ve rızası olmaksızın bir şey gelmemesi, mal kaçırma, borca teminat sağlama gibi durumlara hizmet edecek şekilde kullanılmaması amacı iledir. Zira, şerh konulması ile son derece sağlam bir koruma tesis edilecektir. Öyle ki; bir eşin, diğer eş rızası olmaksızın, şerh konulmamış aile konutunu satması halinde, satın alan / devralan 3. kişi iyi niyetli ise, hakları zedelenmeyecektir. Ancak, ilgili konutun şerhli olması halinde, bu şerh tapu kayıtları ile sabit olacağından, satın alan/ devralan üçüncü kişinin ''bilmiyordum'' iddiası dinlenmeyecek ve söz konusu tasarruf işlemlerinin iptali sağlanabilecektir. 

Aile Konutu Şerhi Nasıl Konulur? 

- İlki mahkeme kararı ile aile konutu şerhinin işlenmesidir.  Taraflar  aile mahkemesine başvurularak taşınmazın aile konutu olduğunun tespitiyle aile konutu şerhinin konulması mahkemeden talep edilebilecektir. Bu durumda tarafların tapuya başkaca bir belge sunmaları gerekmemekte olup kararı veren mahkeme, taşınmazı bulunduğu ilgili tapu müdürlüğüne müzekkere yazarak aile konutu şerhinin tapu kütüğüne işlenmesini sağlar.

- İkinci durumda ise malik olmayan eşin kanundan doğan doğrudan talep hakkı vardır. Türk Medeni Kanunu md.194’e göre, aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir. Bu durumda malik olmayan eşin ilgili tapu müdürlüğüne giderek başvuru yapması ve gerekli evrakları sunması gerekmektedir.

Tapuda aile konutu şerhi koyulması için aile konutu şerhi koydurma ücreti alınmamaktadır. Aile konutu şerhi koyulması işlemi harç ve masraftan muaftır.

Aile Konutunun Satılması, Devredilmesi, Rehin ve İpotek Konulması Halinde Ne Yapılmalıdır?

Aile konutu üzerinde şerh konulmuş olsun ya da olmasın, aile konutu üzerinde 3. Kişi lehine satış/ipotek gibi eş rızası aranan herhangi bir işlem tesis edilmiş olduğunun tespiti halinde, aile mahkemelerinde iptali konusunda tapu iptal ve tescil davası açılmalıdır. İlgili davada taraflar, rıza almadan işlem tesis eden eş ve tapuda malik/lehine hak tesis edilen kişiler olacaktır.

Burada 3. Kişinin iyi niyetli olup olmadığı, aile konutu vasfını bilecek durumda olup olmadığı ve davayı açan eşin rızasının mevcut olup olmadığı hususlarının ispatlanması son derece önemlidir.

DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİN...