İKAMET İZNİ / İZİN BAŞVURUSUNUN REDDİ, İPTALİ, UZATILMAMASI

TÜRKİYE İÇİNDEN YAPILAN İKAMET İZNİ BAŞVURUSUNUN REDDEDİLMESİ, İPTALİ VEYA UZATILMAMASI DURUMUNDA NE OLUR?

- Öncelikle; Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır. 

- Bu işlemler sırasında, yabancının Türkiye'deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğunun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur ve ikamet iznine ilişkin karar ertelenebilir.

- İkamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali, yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.

 1- İKAMET İZNİ BAŞVURUSUNUN REDDEDİLMESİ 

Türkiye’de ikamet izni başvurusu bazı sebeplerle reddedilebilir. Bu sebeplerin bir kısmı genel sebepler olmakla birlikte, bir kısmı da ikamet izni türlerine özgü şekilde düzenlenmiştir. Ancak genel olarak;

> İkamet izni türünün yanlış seçilmesi ya da başvuru yapan kişinin ikamet izni türüne uygun olmaması,

> İkamet izni başvurusunun vize muafiyet süresi dolduktan sonra yapılması,

> İkamet izni talep eden yabancı hakkında daha önce sınır dışı ya da Türkiye’ye giriş yasağı kararı verilmiş olması,

> İkamet izni çeşidi çerçevesinde yabancının gerekli şartları sağlamaması,

> İkamet izni başvurusunda yabancının ibraz ettiği pasaport, pasaport yerine geçen belge veya vizenin gayrimeşru yollarla edinilmiş olması ya da sahte olması,

> Oturma izni isteyen yabancının Türkiye’de ikamet etmek için gerekli, yeterli ve düzenli olanaklara sahip olmaması,

> Sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma imkanı bulunmaması,

> Yabancının, kamu sağlığını tehdit eden sağlık sorunu ya da hastalığının bulunması,

> Türkiye’de ikamet etme izni amacının geçerli bir sebebe ve amaca dayandırılmaması,

> Vize, vize muafiyeti veya ikamet izni süresi biten yabancının, bu süreden itibaren en az 60 gün süreli pasaport veya pasaport yerine geçebilen belgesi olmaması,

> Türkiye’de kalmak istediği süre içinde kullanabileceği geçerli sağlık sigortası bulunmaması,

> Vize ihlali, önceki ikamet izninden doğan alacaklar, Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Kanun kapsamında borçlar gibi gerekli ödemelerin kabul edilmemesi,

> Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında muhtemel borç, harç ve cezaları ödemenin kabul edilmemesi,

> Yabancının vatandaşı olduğu ülkeden resmi makamlarca düzenlenmiş adli sicil belgesi ibraz etmemesi,

> Önceki ikamet (oturma) izninin amacı dışında kullanılması,

> Türkiye’de ikamet için adres beyan edilmemesi denilebilir. 

Bu hallerde; Ret kararına karşı 60 gün içinde iptal davası açılmalıdır. Bu aşamada başvurucu yabancının 10 gün içinde ülkeyi terk etmesi istenir. Ülkeyi terke davet edilen yabancı Türkiye’de kalmaya devam ederse yasal olarak sınır dışı edilme kararı verilir ve bu yabancının tekrar ülkeye girememesi için idari işlemler yapılır. Ayrıca, idari para cezası gibi yaptırımlar uygulanabilir.

İptal davası açılması, yabancının 10 gün içinde ülkeyi terk etmesi gereğini değiştirmez. Yani, ikamet izni başvurusu reddedilen kişi iptal davası açsa bile dava sonuçlanıncaya kadar ülkeyi terk etmelidir. Ancak yürütmeyi durdurma kararı müstesnadır.

A-  İkamet İzni Başvurusu Reddine İtiraz

İkamet izni başvurusu reddine itiraz, ret sebeplerinden en az birinin söz konusu olması halinde gündeme gelir. İkamet başvurusuna ilişkin ret kararı, başvuru sahibine veya avukatına tebliğ edilecektir. Başvurusu reddedilen yabancı, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne itirazda bulunma veya idare mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir.

İtirazda bulunulduğu takdirde, yetkili makamın itirazı değerlendirmek için 30 günlük süresi mevcuttur. İdareye başvuru yapıldıktan sonra gündeme gelebilecek ihtimaller, aşağıda listelenmiştir. İtiraza verilen cevap olumlu ise ikamet izninin çıkarılması mümkün hale gelir.

İtiraza verilen cevap olumsuz ise 60 günlük dava açma süresinden kalan süre zarfında idare mahkemesinde dava açılır. 60 günlük süre, idareye itirazda bulunulduğu an durmuş olacak ve ret kararının tebliğinden itibaren sürenin kalanı işlemeye devam edecektir.

İtiraza 30 günlük süre içinde cevap verilmemişse itiraz reddedilmiş sayılır ve 60 gün içerisinde idare mahkemesinde iptal davası açılır. 

Burada özellikle sürelere dikkat edilmelidir. Ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün boyunca idareye itirazda bulunma veya idare mahkemesinde dava açma imkanı mevcuttur. Başvurucu örneğin 10. gün itirazda bulunur ve bu itiraza 20 gün sonra ret cevabı verilirse idari dava açmak için kalan süre, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren 50 gün olacaktır. Bu süre zarfında, idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

İdari dava ve itiraz sürelerinin doğru tespit edilememesi veya kaçırılması halinde, ret kararı kesinleşecek ve yabancı için sınır dışı edilme ihtimali gündeme gelecektir. Bu risklerden kaçınmak adına, uzman yabancılar avukatına danışarak işlem tesis etmek son derece önemlidir.

  B-  İkamet İzni Başvurusu Reddine Karşı İptal Davası

İkamet izni başvurusu reddine karşı iptal davası, yetkili makama itirazda bulunmadan direkt açılabileceği gibi itiraz yolu tüketildikten sonra da açılabilir. Burada yetkili ve görevli mahkeme, ret kararını veren makamın bulunduğu yerdeki idare mahkemeleridir. İptal davasını açma süresi, ret kararının tebliğini izleyen günden başlayarak 60 gündür. 

Konunun detaylarını açık şekilde ortaya koyan bir dilekçe ile dava açılır. Dava dilekçesinde, ikamet izni talebini haklı gösteren belge ve bilgilerin bulunması oldukça önemlidir. İdare mahkemesinin kararına karşı, istinaf imkanı bulunmaktadır. İptal davası kararına itiraz etmek isteyen taraf; kararın kendisine tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde, kararı veren mahkemeye istinaf dilekçesi sunabilir.

            2- İKAMET İZNİNİN İPTALİ 

- Öncelikle oturma izni iptal edilenler, iptal kararının tebliğ edildiği günü izleyen 60 gün içinde kararı veren idareye itirazda bulunmalı veya idare mahkemesinde iptal davası açmalıdır. Bu süreçlerden biri işletilmediği ve 10 gün içinde ülkeden çıkış yapılmadığı takdirde, kişi hakkında sınır dışı etme kararı alınacaktır.

Oturma izni iptali söz konusu olduğu takdirde, bu karara karşı idari makama itiraz edilebilir ya da direkt idare mahkemesinde kararın iptali için dava açılabilir. Bu hukuki imkanların kullanılması için ise iptal kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 günlük süre bulunmaktadır.

İkamet izni iptal edilen yabancı, 60 günlük zaman zarfında iptal kararına karşı Göç İdaresi Başkanlığına itirazda bulunabilir. Bu durumda, 60 günlük itiraz ve dava süresi duracaktır. İtirazı inceleyen idare, yabancının durumunu değerlendirecek ve bir karar verecektir. Eğer 30 gün boyunca yabancıya herhangi bir dönüş yapılmayacak olursa itiraz reddedilmiş sayılır.

İdari makama itirazda bulunan ve itirazı reddedilmiş olan yabancının 60 günlük dava süresi, kararın kendisine tebliğini izleyen günden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecektir. Kalan sürede, idare mahkemesinde dava açma imkanı olacaktır. Bu davada, oturma izni iptalinin hukuka aykırı olduğu iddia edilecektir.

Oturma izni iptali durumunda, atılacak adımların tespit edilmesi ve süreler ile diğer usul işlemlerine uyulması gerekir. Aksi takdirde, yabancının sınır dışı edilmesi söz konusu olabilir. Dolayısıyla, sürecin yabancılar avukatıyla yürütülmesinde yarar vardır.

      3- İKAMET İZNİ UZATMA BAŞVURUSUNUN REDDEDİLMESİ

İkamet izni uzatma başvurusunun reddi; Kanun’un çeşitli hükümlerinde, ikamet izni türleri açısından ele alınmıştır. İkamet izni verilmesi için aranan ve başvuru sırasında mevcut olan şartlardan herhangi birinin ikamet izni verildikten sonra ortadan kalkması halinde, ikamet izni uzatma başvurusu reddedilir. 

Aynı şekilde, uzatma başvurusu için aranan şartların sağlanamaması veya süre ve usul işlemleri noktasında hata yapılması halinde de başvuru reddedilir. İkamet iznini uzatma sürecine ilişkin bilinmesi gereken detaylar, “ikamet izni uzatma” yazımızda bulunmaktadır.

İkamet izni uzatma başvurusu, mevcut ikamet izninin son 60 günü içinde ileri sürülmüş olmalıdır. Aksi takdirde, başvur reddedilecektir. İkamet izni uzatma başvurusunun reddi halinde, bu işleme karşı itiraz ve iptal davası yolları mevcuttur. 

   İkamet İzni Uzatma Başvurusunun Reddine Karşı İtiraz ve İptal Davası

İkamet izni uzatma başvurusu reddine karşı itiraz ve iptal davası süreçleri, ikamet izni başvurusu reddi ile aynı hükümlere ve esaslara tâbidir. Uzatma başvurusu reddedilen kişi, yukarıda ikamet izni başvurusu reddine itiraz ve iptal davası yolları olarak izah edilen hukuki imkanlara aynı şartlarla başvurabilir.

Dolayısıyla, itiraz ve iptal davası imkanları için ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren 60 günlük süre mevcuttur. Söz konusu talepler, bu süre dolduktan sonra ileri sürülemeyecektir.

  İptal Davasında Yürütmenin Durdurulması

İkamet izni uzatma başvurusu reddedilen veya izni iptal edilen kişi buna karşı dava yoluna başvurduğunda; davanın yürütmeyi durdurma talepli açılması halinde, kişi dava süresince ikamet imkanından faydalanmaya devam edebilir.

Fakat bunun için dava mutlaka yürütmenin durdurulması talep edilerek açılmalı ve dilekçe hazırlanırken bu husus göz önünde bulundurulmalıdır. Yürütmenin durdurulmasına karar verilmesiyle birlikte başvurucu kişi, dava sonuçlanıncaya kadar ikamet izninin sağladığı imkanlardan faydalanmaya devam edecektir.

  İkamet İzni Başvurusu Reddi Sonrasında Yeniden Başvuru

İkamet izni başvurusu reddi sonrasında, yeniden başvuru mümkündür. YUKK Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 21/10 hükmü, bu konuyu düzenlemektedir. Mevzubahis hükme göre; ikamet izni ya da uzatma başvurusu reddedilenler, 6 ay içinde ikamet iznine tekrar başvuracak olursa farklı bir gerekçeye dayanmalıdır. Bu zaman dilimi içerisinde, aynı gerekçelere dayanarak yeniden ikamet izni başvurusu yapılamaz.

Bununla birlikte; aynı sebebe dayanarak ikamet iznine başvurmak isteyen yabancı, 6 aydan sonraki süreçte aynı gerekçelerle başvuru yapabilir. 6 aylık süre, başvurunun reddi kararının yabancıya tebliğ edildiği günü izleyen gün başlayacaktır.

DAHA FAZLA BİLGİ İÇİN BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİN...